Alles over ouderschapsverlof

Ouderschapsverlof - zwangerschapsverlof - bevallingsverlof

Wat is ouderschapsverlof?

Ouderschapsverlof is verlof waarmee u voor een wat langere periode meer tijd aan de zorg voor uw kind(eren) kunt besteden. Vaak wordt ouderschapsverlof aansluitend aan het zwangerschaps- en bevallingsverlof opgenomen, maar dat is niet verplicht. Ouderschapsverlof kunt u opnemen totdat uw kind 8 jaar wordt. Beide ouders of verzorgers hebben recht op dit verlof, als zij aan de voorwaarden voldoen. Opnemen van ouderschapsverlof mag nooit een reden zijn om u te ontslaan. Ouderschapsverlof is in principe onbetaald verlof, maar in sommige gevallen wordt uw loon doorbetaald of kunt u financiële steun krijgen.

Afspraken over ouderschapsverlof
Veel CAO's bevatten bepalingen over ouderschapsverlof. Lees dus altijd uw CAO na als u ouderschapsverlof wilt opnemen. Daarin kunnen afspraken staan die afwijken van de wettelijke regeling. Maar een CAO mag nooit afwijken van het minimum aantal uren verlof zoals dat wettelijk vastgesteld is. Heeft u geen CAO, informeer dan of er een bedrijfs- of brancheregeling is. In uw arbeidscontract kunnen ook afspraken over ouderschapsverlof staan.

Wet arbeid en zorg
De regels rond ouderschapsverlof zijn opgenomen in de Wet arbeid en zorg, in werking getreden op 1 december 2001.

Welke voorwaarden zijn er als ik ouderschapsverlof wil opnemen?

Om ouderschapsverlof te kunnen opnemen gelden de volgende voorwaarden:
u mag verlof opnemen totdat het kind acht jaar is. Zodra het kind 8 jaar is vervalt (volgens de wet) het verlof dat u nog niet heeft opgenomen. Maar u kunt met uw werkgever hierover andere afspraken maken; u bent minimaal 1 jaar bij uw werkgever in dienst; u heeft een 'familierechtelijke betrekking' met het kind. Dat betekent dat u ouder van het kind bent, of dat u het kind heeft erkend. Als u geen familierechtelijke betrekkingen met het kind heeft, kunt u toch voor ouderschapsverlof in aanmerking komen als u blijvend de opvoeding en verzorging voor het kind op u genomen heeft en op hetzelfde adres als het kind woont. Dit geldt voor adoptieouders, pleegouders en stiefouders. Als u aan deze voorwaarden voldoet, mag de werkgever het opnemen van ouderschapsverlof niet weigeren. Zowel werknemers in het bedrijfsleven als bij de overheid kunnen ouderschapsverlof aanvragen.

Ouderschapsverlof tijdens verblijf in het buitenland
Als u tijdelijk in het buitenland werkt, heeft u ook recht op ouderschapsverlof. Wel kan uw werkgever in dit geval het verzoek afwijzen, als hij kan aantonen dat uw verlof buitensporig grote organisatorische en financiële problemen zou veroorzaken.

Ouderschapsverlof en CAO
Als er in uw beroep of bedrijfstak een CAO van kracht is, kunnen daarin andere afspraken staan over ouderschapsverlof. Informeer bij uw werkgever of dit voor u van toepassing is en welke regels in dat geval voor u gelden.

Hoe lang duurt ouderschapsverlof en hoe kan ik mijn verlofuren verdelen?

De duur van ouderschapsverlof is afhankelijk van het aantal uren dat u werkt. De regel is: de arbeidsduur per week, gerekend over 13 weken. Werkt u bijvoorbeeld 24 uur per week, dan heeft u dus recht op 24 x 13 = 312 uur verlof.

Verdeling van uw verlofuren
Hoe u uw verlofuren verlof opneemt, hangt op de eerste plaats af van uw wensen en verder van de mogelijkheden die uw werkgever heeft om uw wensen in te willigen. Er is in ieder geval een standaardverdeling die uw werkgever niet mag weigeren: 50% verlof en 50% werken gedurende zes maanden. U werkt dan de helft van uw normale arbeidstijd per week.

Afwijken van de standaardverdeling
Naast de standaardverdeling zijn verschillende vormen mogelijk. U kunt ook minder uren per week verlof opnemen dan de helft van de normale werkweek. Het verlof duurt dan langer dan 6 maanden. Daarnaast is het ook mogelijk dat u juist meer verlof wilt dan de standaardverdeling aangeeft, dus meer uren per week dan de helft van de normale werkweek. Zelfs fulltime verlof is dan in principe mogelijk. U kunt het verlof ook in twee of drie delen van tenminste 1 maand opnemen. Uw werkgever kan echter alle vormen buiten de standaardverdeling weigeren. Hij moet dit dan wel kunnen motiveren op grond van 'zwaarwegende bedrijfs- of dienstbelangen'.

Ouderschapsverlof en CAO
Als er in uw beroep of bedrijfstak een CAO van kracht is, kunnen daarin andere afspraken staan over ouderschapsverlof. Informeer bij uw werkgever of dit voor u van toepassing is en welke regels in dat geval voor u gelden.

Kan ik mijn ouderschapsverlof onderbreken of opschuiven?

U kunt uw ouderschapsverlof onderbreken of opschuiven als er ernstige onvoorziene omstandigheden zijn (zoals een ernstige langdurige ziekte of bij overlijden van het kind). In dit soort situaties is uw werkgever verplicht in te stemmen met het beëindigen van het verlof. Wilt u om andere redenen het verlof onderbreken, overleg dan met uw werkgever. Hij mag uw verzoek weigeren als er zwaarwegende bedrijfs- of dienstbelangen zijn. Gaat uw werkgever akkoord met stopzetten of onderbreken van het verlof, dan heeft hij vier weken de tijd om dat te regelen.

Wel of geen recht op verlof na onderbreking Als u het verlof onderbreekt, vervalt het resterende deel. Heeft u afgesproken uw verlof in twee of drie delen op te nemen, dan vervalt alleen het restant van het verlofdeel dat u onderbreekt. De periode(n) die u nog niet heeft opgenomen, blijven bestaan. Dit geldt ook als u van baan verandert tijdens uw ouderschapsverlof.

Samenloop van feestdagen of ander verlof
Als uw verlof samenvalt met een feestdag, loopt uw verlof gewoon door. Uw verlofuren vervallen. Dat betekent dat u geen aanspraak kunt maken op vervangende uren. Ook in het geval dat het ouderschapsverlof samenvalt met zwangerschapsverlof, bent u het resterende deel van het ouderschapsverlof kwijt.

Ziekte en ouderschapsverlof
Als u ziek wordt loopt het ouderschapsverlof gewoon door. Het schuift dus niet op. Met één uitzondering, namelijk als u heeft afgesproken om verlof op te nemen direct na uw bevallingsverlof en u nog ziek bent door de zwangerschap of de bevalling. In dat geval wordt het bevallingsverlof en de bijbehorende uitkering verlengd. Het ouderschapsverlof gaat pas in na afloop van het verlengde bevallingsverlof. Dit kan alleen als u de ingangsdatum van het ouderschapsverlof heeft laten afhangen van de datum waarop het bevallingsverlof afloopt. U heeft dan geen precieze ingangsdatum vastgelegd.

Hoe vraag ik ouderschapsverlof aan en hoe vaak kan ik dat opnemen?

Als u ouderschapsverlof wilt opnemen, meldt u dit schriftelijk en minstens 2 maanden voor de ingangsdatum aan uw werkgever. In het verzoek doet u een voorstel over de duur en de verdeling van het verlof over de week. Uw werkgever kan tot vier weken voordat het verlof ingaat op een andere verdeling aandringen. Hij moet dan wel motiveren waarom uw voorstel niet mogelijk zou zijn.

Ingangsdatum
Als er plannen zijn om het verlof direct aan te laten sluiten op het bevallingsverlof, is het verstandig geen concrete ingangsdatum te noemen. Die kunt u dan beter laten afhangen van de datum waarop het bevallingsverlof eindigt. U kunt namelijk alleen in heel bijzondere en onvoorziene omstandigheden terugkomen op de gemaakte afspraken.

Hoe vaak ouderschapsverlof opnemen
Voor ieder kind kunnen beide ouders éénmaal verlof opnemen. Dat geldt ook voor bijvoorbeeld een tweeling of een drieling (een zogenaamde 'meerling'): als er meer dan 1 kind geboren wordt (of meer dan 1 kind tegelijk geadopteerd wordt) kunnen beide ouders of verzorgers ook voor elk kind ouderschapsverlof opnemen.

Stief- en pleegouders
Wordt u pleeg- of stiefouder voor meer dan 1 kind tegelijk, dan heeft u maar 1 maal recht op verlof.

Ouderschapsverlof en CAO
Als er in uw beroep of bedrijfstak een CAO van kracht is, kunnen daarin andere afspraken staan over ouderschapsverlof. Informeer bij uw werkgever of dit voor u van toepassing is en welke regels in dat geval voor u gelden.

Houd ik mijn eigen baan als ik ouderschapsverlof opneem?

Tijdens het ouderschapsverlof blijft uw arbeidsovereenkomst onveranderd in stand. Dit betekent dat u in principe uw functie behoudt en dat u na afloop van het verlof weer volgens uw arbeidsovereenkomst aan het werk gaat. Als dat gezien de aard van het werk niet mogelijk is, of uw werkgever heeft hiertegen bezwaar, dan moet u samen naar een andere oplossing zoeken. Uw werkgever moet wel kunnen bewijzen dat u uw oude functie niet meer kunt uitoefenen of moet zijn bezwaar goed onderbouwen. De opbouw van het aantal dienstjaren en de pensioenrechten loopt meestal gewoon door.

Minder (of meer) uren werken
Wilt u na afloop van het ouderschapsverlof minder (of meer) uren gaan werken dan afgesproken in uw arbeidsovereenkomst, dan kunt u gebruik maken van de Wet aanpassing arbeidsduur (Waa). In principe moet uw werkgever uw verzoek om aanpassing toestaan, tenzij dat in het bedrijf grote problemen zou veroorzaken.

Heb ik een inkomen tijdens ouderschapsverlof?

Ouderschapsverlof is in principe onbetaald verlof. Als er in uw beroep of bedrijfstak een CAO van kracht is, kunnen daarin (andere) afspraken staan. Informeer eerst bij uw werkgever of dit voor u van toepassing is en welke regels dan voor u gelden. Daarnaast zijn er een aantal regelingen waardoor u tijdens ouderschapsverlof toch een inkomen kunt krijgen. U vindt ze hieronder.

Bijstand voor 1-oudergezin
Als u een alleenstaande ouder bent kan uw inkomen door het opnemen van ouderschapsverlof onder het sociaal minimum dalen. U kunt dan in aanmerking komen voor aanvullende bijstandsverlening. Voorwaarde is wel dat het jongste kind jonger is dan 5 jaar. Deze regeling geldt alleen voor een-oudergezinnen. Van twee-oudergezinnen wordt verwacht dat de beide verzorgers hun werkverdeling zo afstemmen dat het gezin niet onder het bestaansminimum komt. Als twee-oudergezin komt u niet voor aanvullende bijstand in aanmerking.

Levensloopregeling
Vanaf 1 januari 2006 kunt u via de levensloopregeling sparen om uw ouderschapsverlof te financieren. Als u de komende jaren ouderschapsverlof wilt opnemen, heeft u nog geen tijd gehad om via de levensloopregeling voldoende geld te sparen. U kunt wel gebruik maken van een belastingmaatregel: de ouderschapsverlofkorting. Hierbij krijgt u korting op de belasting die u moet betalen. Deze korting bedraagt 50% van het minimumloon per opgenomen verlofuur. Dat is ongeveer € 632 per maand bij voltijds ouderschapsverlof. Voorwaarde is wel dat u deelneemt aan de levensloopregeling. Voor meer informatie over deze korting neemt u contact op met de Belastingtelefoon of raadpleegt u de website van de Belastingdienst.

Deblokkeren spaarloon
Als u deelneemt aan de spaarloonregeling, kunt u na 1 januari 2006 het gespaarde tegoed over de jaren 2001 tot en met 2004 opnemen. Dit heeft geen fiscale gevolgen. Meer informatie hierover vindt u op de website van het ministerie van Financiën.

Heb ik inkomen als ik ziek word tijdens ouderschapsverlof?

Of u inkomen heeft als u tijdens het ouderschapsverlof ziek wordt, hangt af van het aantal uren dat u daarbij werkt.

Ziek tijdens parttime ouderschapsverlof
Combineert u het ouderschapsverlof met een aantal uren werk en wordt u tijdens de verlofperiode ziek, dan heeft u recht op 70% van uw salaris, berekend over de uren waarover was afgesproken dat u tijdens de verlofperiode zou werken. Bent u na afloop van het ouderschapsverlof nog steeds ziek, dan gelden de gewone regels: uw werkgever betaalt u dan minimaal 70 procent van uw loon door.

Ziek tijdens voltijds ouderschapsverlof
Als u tijdens fulltime ouderschapsverlof ziek wordt, bestaat er geen recht op salaris en dus ook niet op loondoorbetaling in verband met ziekte. Dat recht ontstaat weer als u na afloop van de verlofperiode nog steeds ziek bent. Dan gelden de gewone regels: uw werkgever betaalt u dan minimaal 70 procent van uw loon door.

Ouderschapsverlof en CAO
Als er in uw beroep of bedrijfstak een CAO van kracht is, kunnen daarin andere afspraken staan over ouderschapsverlof. Informeer bij uw werkgever of dit voor u van toepassing is en welke regels in dat geval voor u gelden.

Heb ik inkomen als ik werkloos word tijdens of na mijn ouderschapsverlof?

Als u tijdens het ouderschapsverlof werkloos wordt, ontvangt u een Werkloosheidswet (WW-)uitkering op basis van het salaris van vóór het ouderschapsverlof. Voorwaarde is wel dat u beschikbaar bent voor de arbeidsmarkt voor het (gemiddeld) aantal uren dat u in de 26 weken vóór het ouderschapsverlof heeft gewerkt.

Kunt u of wilt u niet meer voor het 'oude' aantal uren aan het werk, dan ontvangt u een WW-uitkering die gebaseerd is op het aantal uren dat u wel beschikbaar bent voor werk.

Werkloos worden na verlofperiode
Ouderschapsverlof heeft geen invloed op de hoogte van de werkloosheidsuitkering, als u na het verlof werkloos wordt. Dan gelden de normale regels.

Ouderschapsverlof en CAO
Als er in uw beroep of bedrijfstak een CAO van kracht is, kunnen daarin andere afspraken staan over ouderschapsverlof. Informeer bij uw werkgever of dit voor u van toepassing is en welke regels in dat geval voor u gelden.

De gevolgen van ouderschapsverlof voor pensioen, vakantie en ziektekosten

Pensioenregelingen zijn per sector en per bedrijf verschillend. De opbouw van zowel het aantal dienstjaren als van de pensioenrechten loopt meestal gewoon door. Wie ouderschapsverlof wil opnemen doet er verstandig aan vóóraf bij de werkgever of pensioenfonds te informeren naar gevolgen voor pensioenopbouw en premiebetaling. Vraag vooral naar de gevolgen voor nabestaanden in geval van overlijden tijdens het ouderschapsverlof.

Vakantierechten
Tijdens de verlofperiode bouwt u geen of gedeeltelijk vakantierechten op. Over de verlofuren worden geen vakantierechten opgebouwd, over de gewerkte uren wel. Het aantal vakantiedagen dat u tijdens het ouderschapsverlof opbouwt, hangt dus af van het aantal uren dat u gewerkt heeft.

Ziektekosten
Welke gevolgen ouderschapsverlof heeft voor uw ziektekostenverzekering hagt af van de inhoud van uw zorgverzekering. Lees de voorwaarden van uw polis na en neem contact op met uw zorgverzekeraar als u vragen heeft.

Ouderschapsverlof en CAO
Als er in uw beroep of bedrijfstak een CAO van kracht is, kunnen daarin andere afspraken staan over ouderschapsverlof. Informeer bij uw werkgever of dit voor u van toepassing is en welke regels in dat geval voor u gelden.

Links en community